Ung thư biểu mô tế bào gan kèm huyết khối tĩnh mạch cửa
- Trung tâm Phẫu thuật Gan mật & Tiêu hóa Nhiệt đới
- 22 thg 12, 2025
- 6 phút đọc
Ung thư biểu mô tế bào gan (Hepatocellular carcinoma – HCC) là một trong những căn nguyên gây tử vong do ung thư đứng thứ ba trên toàn thế giới. HCC là khối u có khả năng xâm lấn và phát triển mạnh mẽ trong hệ mạch máu gan. Khoảng 20% bệnh nhân có xâm lấn mạch máu và 35–50% bệnh nhân có huyết khối tĩnh mạch cửa (Portal vein tumor thrombosis – PVTT) tại thời điểm chẩn đoán, với tỷ lệ xuất hiện ở các trường hợp u không thể cắt bỏ sau 1 năm và 3 năm lần lượt là 21% và 46%.
Ý nghĩa tiên lượng của huyết khối tĩnh mạch cửa trong ung thư gan
Sự hiện diện của PVTT được coi là một yếu tố tiên lượng vô cùng xấu do làm tăng nguy cơ giải phóng các tế bào ung thư vào máu, dẫn đến nguy cơ tái phát cao. Trong nhiều hệ thống phân giai đoạn như Barcelona Clinic Liver Cancer (BCLC), phân loại HCC của Pháp, Chương trình Ung thư gan Ý (CLIP), hệ thống phân giai đoạn Ung thư gan Hồng Kông (HKLC), Chỉ số tiên lượng Đại học Trung Quốc (CUPI) và Phân giai đoạn tích hợp Nhật Bản (JIS), sorafenib được xem là phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho bệnh nhân mắc PVTT. Tuy nhiên, sorafenib chỉ giúp kéo dài thời gian sống một cách hạn chế ở nhóm bệnh nhân này.²
PVTT – một thực thể giải phẫu và lâm sàng không đồng nhất
Các bằng chứng khoa học gần đây cho thấy PVTT là một tình trạng giải phẫu và lâm sàng phức tạp, bao gồm nhiều nhóm bệnh nhân với tiên lượng và khả năng điều trị khác nhau. Tiên lượng phụ thuộc vào mức độ xâm lấn của hệ tĩnh mạch cửa, tính xâm lấn sinh học của khối u, đặc điểm lâm sàng và khả năng dung nạp điều trị của bệnh nhân, mức độ suy giảm chức năng gan cũng như các biến chứng do tăng áp lực tĩnh mạch cửa gây ra (ví dụ: xuất huyết tiêu hóa do giãn tĩnh mạch).
Thời gian sống trung bình được báo cáo dao động từ 2,7 đến 4 tháng nếu không được điều trị, nhưng có thể kéo dài từ 5 tháng đến 5 năm tùy thuộc vào chức năng gan, đặc điểm khối u và phương pháp điều trị được áp dụng, phản ánh sự không đồng nhất rõ rệt của nhóm bệnh nhân này.²
Vai trò của phẫu thuật trong điều trị HCC kèm PVTT
Các phương pháp phẫu thuật điều trị HCC kèm PVTT đã được mô tả từ những năm 1980–1990, mặc dù kết quả sống còn nhìn chung kém hơn so với HCC không kèm PVTT. Phẫu thuật cắt gan trong bối cảnh này là một thách thức lớn do kỹ thuật phức tạp và yêu cầu lựa chọn bệnh nhân rất nghiêm ngặt.
Mục tiêu của phẫu thuật bao gồm loại bỏ hoàn toàn khối u và ngăn ngừa các biến chứng hạ lưu của tăng áp lực tĩnh mạch cửa thứ phát do huyết khối u gây tắc nghẽn. Các chiến lược phẫu thuật điều trị PVTT chủ yếu dựa trên ba nguyên tắc: cắt bỏ phần gan chứa khối u, lấy tối đa huyết khối u và tái tạo tĩnh mạch cửa khi cần thiết.¹˒²
Trong một khảo sát toàn quốc tại Nhật Bản, tỷ lệ sống còn sau 1, 3 và 5 năm kể từ thời điểm chẩn đoán ở nhóm bệnh nhân được phẫu thuật cao hơn đáng kể so với nhóm điều trị không phẫu thuật (70,9%, 43,5% và 32,9% so với 62,9%, 31,6% và 20,1%).³ Ngoài ra, phẫu thuật kết hợp với hóa trị liệu cho thấy hiệu quả cải thiện thời gian sống vượt trội so với các chiến lược điều trị đơn thuần.¹
Báo cáo ca lâm sàng: Phẫu thuật ALPPS ở bệnh nhân HCC kèm PVTT
Chúng tôi xin trình bày một trường hợp phẫu thuật cắt gan ở bệnh nhân HCC kèm PVTT được điều trị bằng kỹ thuật ALPPS (chia gan và thắt tĩnh mạch cửa).
Thông tin bệnh nhân và đánh giá trước phẫu thuật
Bệnh nhân nam, 71 tuổi, địa chỉ Phú Thượng – Hà Nội, có tiền sử viêm gan B mạn tính tuân thủ điều trị, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh động mạch vành với hẹp 80% đã đặt stent năm 2018 và đang điều trị chống đông. Khám định kỳ phát hiện HCC gan phải kích thước khoảng 60 × 52 mm, kèm huyết khối tĩnh mạch cửa phải mức độ VP3, trên nền xơ gan; thể tích gan trái còn lại khoảng 32%.
Sau hội chẩn đa chuyên khoa, đặc biệt với chuyên khoa tim mạch nhằm loại trừ chống chỉ định phẫu thuật và xây dựng kế hoạch quản lý thuốc chống đông trong giai đoạn tiền phẫu và hậu phẫu, phương pháp ALPPS được lựa chọn.
Kỹ thuật ALPPS và kết quả điều trị
Giai đoạn 1: Chia gan và thắt tĩnh mạch cửa phải
Phẫu thuật giai đoạn 1 được thực hiện ngày 10/11. Sau 1 tuần, bệnh nhân ổn định, chức năng gan được bảo tồn, thể tích gan trái tăng lên 51%.
Giai đoạn 2: Cắt gan phải triệt để
Ngày 24/11, bệnh nhân được tiến hành phẫu thuật cắt gan phải. Kỹ thuật ALPPS giúp ngăn chặn nguy cơ lan rộng của huyết khối ung thư sang phần tĩnh mạch cửa còn lại, đồng thời tạo điều kiện cho gan trái phì đại nhanh, đảm bảo chức năng gan sau cắt gan.
Bệnh nhân đạt tiêu chuẩn loại bỏ hoàn toàn khối u và huyết khối. Sau hai cuộc đại phẫu, bệnh nhân hồi phục tốt, chức năng gan ổn định, được xuất viện và tiếp tục điều trị bổ trợ bằng thuốc điều trị đích trong giai đoạn hậu phẫu.
Địa chỉ điều trị các bệnh Gan mật, Tiêu hóa, Ung bướu uy tín
Trung tâm Phẫu thuật Gan mật - Tiêu hóa là một trong những cơ sở hàng đầu trong tư vấn, tầm soát và điều trị các bệnh Gan mật, Tiêu hóa, Ung bướu. Trung tâm cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện với các phương pháp điều trị tiên tiến như phẫu thuật, đốt sóng cao tần (RFA), nút mạch hóa chất, điều trị toàn thân bằng thuốc nhắm đích, liệu pháp miễn dịch và kháng thể đơn dòng.
Không gian điều trị được thiết kế hiện đại, với phòng bệnh, cơ sở vật chất tiện nghi, mang lại cảm giác thoải mái và riêng tư cho người bệnh.
Đội ngũ y bác sĩ tại Trung tâm Phẫu thuật Gan mật - Tiêu hóa có chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm trong điều trị các bệnh Gan mật, Tiêu hóa, Ung bướu. Các bác sĩ luôn cập nhật những tiến bộ y khoa mới nhất, áp dụng phác đồ điều trị theo tiêu chuẩn quốc tế, giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.
Địa chỉ: Tầng 3 khoa Ngoại, phòng 213 Phòng khám Gan mật - Tiêu hóa, Xã Thiên Lộc, Hà Nội
Điện thoại: 0339 000 533 - Giám đốc: Tiến sĩ Bs Nguyễn Minh Trọng
Email: ganmat.nhietdoitw@gmail.com
__________________________________________________________________________________
1. The Treatment of Hepatocellular Carcinoma With Portal Vein Tumor Thrombosis | American Society of Clinical Oncology Educational Book. Accessed December 21, 2025. https://ascopubs.org/doi/10.1200/EDBK_280811
2. Cerrito L, Annicchiarico BE, Iezzi R, Gasbarrini A, Pompili M, Ponziani FR. Treatment of hepatocellular carcinoma in patients with portal vein tumor thrombosis: Beyond the known frontiers. World J Gastroenterol. 2019;25(31):4360-4382. doi:10.3748/wjg.v25.i31.4360
3. Benatatos N, Papadopoulou I, Assimakopoulos SF, et al. Surgical management in hepatocellular carcinoma with portal vein tumour thrombosis: is this the end of the road or a chance to expand the criteria for resectability? Prz Gastroenterol. 2022;17(4):257-265. doi:10.5114/pg.2022.118138
Bình luận